Jul
20
Sinds begin 2007 staat het woord officieel in de Petit Robert, gepubliceerd onder de strenge controle van de Académie française: ‘kärcher’, synoniem voor hogedrukreiniger. ‘Kärcher’, het werkwoord, voor ‘werken met een hogedrukreiniger’. Daarmee is de omvorming van de Duitse merknaam Kärcher tot een Franse soortnaam een feit.
De Duitse machines zijn al sinds 1962 op de Franse markt, de soortnaam doet in het Franse taalgebied, ook in België, sinds 1992 de ronde.
Het woord kreeg een politieke lading toen in de zomer van 2005 na rellen in de Parijse banlieue de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken Sarkozy, vandaag president, publiek te kennen gaf dat het tijd werd ‘de voorsteden met een kärcher te reinigen’. Dat was olie op het vuur van ‘les voyous’, ‘la racaille’, het tuig, het gespuis, om de woorden van Sarkozy te gebruiken. Nog tijdens de presidentiële verkiezingscampagne bijna twee jaar later is Sarkozy met het woord ‘kärcher’ (Frans uitspraak ‘kersjee’) achtervolgd, maar de kans is groot dat het hem ook veel stemmen heeft opgeleverd.
Een merknaam kan alleen maar soortnaam worden op basis van groot succes, maar de eigenaars van het merk zijn daarover zelden enthousiast. In het geval van Kärcher krijg je dan de situatie dat ook de hogedrukreinigers van andere merken ‘kärcher’ worden genoemd, zodat je eigen merknaam op de achtergrond verdwijnt. De Duitse onderneming uit het Zwabische Winnenden heeft haar omzet sinds 1980 vertienvoudigd tot 1,25 miljard euro, telt 6500 werknemers en is bijna over de hele wereld verspreid.
Kort voor de Franse presidentsverkiezingen voelde het zich geroepen in de Franse media een dure reclamecampagne te voeren en brieven naar de presidentskandidaten te schrijven met het verzoek het woord ‘kärcher’ niet in een negatieve context te gebruiken. Per slot van rekening luidt de internationale slogan van de firma: ‘Living for a cleaner world’. Misschien was het gewoon een slimme reclamestunt. Want de ondernemig heeft eerder al de media gehaald door haar schoonmaaktroepen naar het Christusbeeld van Rio de Janeiro te sturen, naar de marmerene zuilen (284) van het Sint-Pietersplein in Rome of om de koppen van de Amerikaanse presidenten in Mount Rushmore een schoonmaakbeurt te geven.
De Duitse journalist Eckhard Fuhr schreef in november 2005 (FAZ 08.11.05) in een beschouwend artikel, verwijzend naar de Duitse criticus Hans Magnus Enzensberger, dat een hogedrukreiniger feiteljk het instrument/de machine van Sisyphus is. De firma Kärcher haalt haar kracht uit het feit dat waar is schoongemaakt, opnieuw zal moeten worden schoongemaakt. Je kunt er niets mee oplossen, zo luidde de boodschap aan Sarkozy.
De merknaam Kärcher stamt van de stichter Alfred Kärcher (1901-1959) uit Bad Cannstatt die in 1950 de eerste Europese warmwater-hogedrukreiniger ontwikkelde en patenteerde. Na zijn dood nam zijn vrouw Irene, tot haar overlijden in 1989, de leiding over. Haar twee kinderen - de eigenaars - zitten niet meer in het management. Aan een beursgang wordt niet gedacht.
Jul
20
Waar mensen nog met beelden schrijven
Filed Under Taal | Leave a Comment
Ongevaar 8500 jaar geleden begonnen de inwoners van het gebied dat vandaag China heet, beelden te gebruiken om te communiceren en kennis op te slaan. In de bergen van Zuidwest-China zijn nog een aantal priesters/sjamanen die dit schrift gebruiken om hun religieuze traditie te bewaren.
De taal heet Dongba en wordt gebruikt door de priesters van de Naxi, een volk van nog ongeveer 300.000 man die wonen in Yunnan, Sichuan en Tibet. Het Dongba-schrift telt 2000 pictogrammen, onder meer duivels die met een dolk zwaaien, reuzengrote vogels en wilde tijgers. In de Naxi-samenleving leren alleen de priesters dit schrift. Onder Mao en de Culturele Revolutie (1966-1976) werd het Dongba haast uitgeroeid en werden duizenden manuscripten vernietigd. Naar schatting zijn er niet meer dan 60 sjamanen die de taal beheersen; meestal zijn ze ouder van 60. Sinds 1981 worden er leergangen ingericht om jongeren in de taal en de godsdienst in te wijden. De opleiding duurt zeven jaar. Naar verluidt volgen 200 jongeren deze studie.
Phil McKenna in NewScientist, 16.06.07, in de cover-story ‘The last place on Earth …”
Het centrum van de Dongba-cultuur is het stadje Lijang, op 2400 meter hoogte aan de rand van de Himalaja gelegen. Grote verandering ontstond toen de Unesco in 1997 het stadje met de titel ‘Wereldcultuurerfgoed’ onderscheidde. Daardoor kon de oude architectuur van de sloophamer worden gered. Maar tegelijk worden elke dag zeker 10.000 toeristen naar de plaats gelokt. Je vindt er nu Dongba-T-shirts, Dongba-schilderijen en -keramiek, Dongba-notitieboekjes en Dongba-horloges.
Het toerisme heeft de Naxi-cultuur weliswaar bekendheid gegeven, aldus de filmmaakster Zhang Xu, maar voor het behoud van die cultuur is de grote belangstelling niet zonder meer positief.
Inmiddels wordt de kennis van de sjamanen, de kunst van het voorspellen, de gezangen en de legenden van de Naxi en de meer dan 360 riten die voor alle levenssituaties worden gebruikt, in kaart gebracht. Het is de bedoeling de taal en de cultuur van de Naxi weer ‘onder het volk te brengen’.
Petra Kolonko voor de Frankfurter Allgemeine op 06.07.07.
Jul
20
Lancering Spoetnik 50 jaar geleden
Filed Under Uitvindingen | Leave a Comment
Op 4 oktober 1957 verraste de Sovjet-Unie de hele wereld met de eerste kunstmatige satelliet van de aarde. De eerste Spoetnik was niet meer dan een bol met vier antennes en twee zenders, die met zijn 83 kilogram zoveel woog als een gemiddelde man. De Spoetnik (lanceerraket R-7 Semjorka) bereikte een snelheid van ongeveer 8 km per seconde of 28.800 km per uur.
Spoetnik betekent ‘medereizger’.
De lancering vond plaats op 4 oktober om 22.28 uur Moskouse tijd, in Tjoeratam bij de militaire basis Bajkonoer. Nauwelijks een maand later werd de Spoetik 2 gelanceerd met aan boord het teefje Lajka. Het hondje stikte na enkele uren in de oververhitte capsule.
De V.S. volgden op 1 februari 1958 met de Explorer 1, een wetenschappelijke satelliet van 14 kg, gelanceerd vanaf Cape Canaveral. Aan boord was een geigerteller van profesor James Van Allen, waarmee de Van-Allen-stralingsordels werden ontdekt. De eerste wetenschappelijke ontdekking in de ruimte.
Jul
20
Om de 60ste verjaardag ervan te vieren is in het Oorlogsmuseum in Moskou een tentoonstelling rond de AK-47, de kalasjnikov, geopend. Mikhail Timofejevitsj Kalalsjnikov zelf, 87 jaar oud, was op de plechtigheid aanwezig. (Le Figaro, 07.07.07)
Enkele cijfers:
- naar schatting zijn er over de hele wereld 70 tot 100 miljoen kalasjnikovs ‘in gebruik’;
- 90 procent van de jaarlijks nieuw geproduceerde geweren zijn illegale kopieën;
- het wapen levert 600 schoten per minuut;
- in Afrika kost een kalasjnikov ongeveer 30 dollar;
- in de hele wereld zijn 82 legers met dit wapen uitgerust.
De Russen zijn boos omdat uitgerekend de Amerikanen op grote schaal illegaal geproduceerde kalasjnikovs verspreiden. Meer dan 55.000 stuks aan de Afghaanse politie bijvoorbeeld. Of 185.000 stuks - tussen 2003 en 2006 - aan de Iraakse strijdkrachten. Meer dan dertig buitenlandse firma’s produceren kalasjnikovs zonder een cent aan de Russen te betalen. (Herald Tribune 16.07.07)
Jul
20
In Duitsland heerst enige beroering omdat Hollywood zich zal buigen over het leven van Claus Schenk Graf von Stauffenberg (1907-1944), het brein van de belangrijkste aanslag op het leven van Hitler: op 20 juli 1944. Details:
- Stauffenberg kon inderhaast maar een van de twee bommen scherp stellen omdat hij bij gevechten in Afrika niet alleen een oog was kwijgeraakt, niet alleen zijn rechterhand, maar ook nog twee vingers van zijn linkerhand.
- De eerste bom verloor een stuk van zijn kracht omdat de tafel waaraan Hitler leiding gaf, zo robuust was.
- Regisseur Jo Baier, die het leven van Stauffenberg in 2004 verfilmde: “Duitsers hebben geen nationaal copyright op hun geschiedenis.”
- “Ik kromp alleen in elkaar toen ik vernam dat Tom Cruise de rol van Stauffenberg zou vertolken: Cruise is 1,72 m, Stauffenberg was 1,85 m.”
- Na 20 juli 1944 kwamen aan alle fronten van de Tweede Wereldoorlog meer mensen om het leven dan in de vier oorlogsjaren die eraan voorafgingen.
Jul
20
40 jaar magnetron
Filed Under Uitvindingen | Leave a Comment
De Amerikaanse firma Amana Radarange bracht in 1967 de eerste magnetrons (microgolfovens) in Europa op de markt. De oerfirma Raytheon had er na de uitvinding door Percy LeBaron Spencer kort na de Tweede Wereldoorlog twintig jaar mee gerommeld. The Guardian (11.07.07) stelt onder de mooie titel ‘Ping!’ vast dat de culinaire beloften die het toestel inhield, nooit zijn waargemaakt. Maar dat het tijd is voor een herwaardering: Scrambled eggs (90 secs) “Make sure to stir them every 10 seconds, which stops the eggs drying out.”
Jul
20
Cd 25 jaar
Filed Under Uitvindingen | Leave a Comment
Op 17 augustus 1982 begon in Langenhagen bij Hannover de eerste Europese industriële productie van de 12 centimer grote en 1,1 milimeter dunne zilveren schijfjes. Ontwikkeld door Sony en Philips.
Volgens de legende ontstond de 12-cm-standaard omdat de Negende van Beethoven er volledig op moest. In de langste versie van 74 minuten klopt dit ook. Hoewel een 10 cm-doorsnee was gepland, vanwege beter passend in de zak van broek of colbert. Wie de Beethovennorm doordrukte is onduidelijk: was het de toenmalige Sony-baas Norio Ohga - in zijn vorige leven een bekende dirigent (Boston Symphony, Metropolitan Opera)? Of was het zijn vrouw? Ohga was Sony-president van 1982-1989, CEO van 1989-1999, voorziter 1994-2003. Vast staat hoe de grootte van het gat in het midden werd bepaald: de grootte namelijk van een Nederlands tien-cent-muntstuk. Philips-inbreng.
Niemand, zeker niet de muziekindustrie, zag in 1982 iets in de cd.
Jul
20
Literaire prijzen voor Afrikanen
Filed Under Afrika | Leave a Comment
Naast Achebe (Man Booker International Prize) zijn in de voorbije maanden opvallend veel Afrikaanse auteurs onderscheiden:
- Orange Broadband Prize voor ‘Half of a Yellow Sun’ voor Nigeriaanse Chimamanda Ngozi Adichie. (°1977) (30.000 pond)
- The Independent Foreign Fiction Prize voor ‘The Book of Chameleons’ van de Angolese auteur José Eduardo Agualusa (°1960) (voor beste literatuur in vertaling). Mei 2007. (10.000 pond)
- The Caine Prize (’African Booker’) voor het verhaal ‘Jambula Tree’ van de Ugandese Monica Arac de Nyekoj (°1979). Prijs is genoemd naar Sir Michael Caine die bijna 25 jaar lang voorzitter was van het Booker Prize comité. (10.000 pond). Heeft in Groningen gestudeerd.
- Prix Renaudot (dec. 2006) voor ’Mémoires de porc-épic’ van Congolees Alain Mabanckou (°1966, Brazzaville).
Jul
8
Oudste kunstwerk ter wereld ontdekt bij Ulm
Filed Under Kunst | Leave a Comment
In de buurt van het Duitse Ulm, in Schwaben, is in de zomer van vorig jaar een kleinood uit ivoor ontdekt dat ongeveer 35.000 jaar oud is. De vondst is pas in juni jl. door professor Nichoals Conard van de universiteit van Tübingen aan de pers voorgesteld. Het figuurtje, dat een mammoet voorstelt, geldt als het oudste kunstwerk ter wereld.
De ontdekking werd op 22 juni 2006 gedaan door de student Markus Schumacher die samen met vijftien andere studenten onderzoek uitvoerde in de Vogelkreis-Höhle, in het district Heidenheim.
Het mammoetje, 3,7 centimer lang en niet meer dan 7,5 gram wegend, is met veel precisie vervaardigd: met een stukje staart, krachtige poten, dyamische slurf en ogen. Conard: ‘Alles wijst erop dat deze oudste vorm van kunst zeker niet primitief is, maar zeer ontwikkeld en mooi.’
Het is nog onduidelijk waarvoor het figuurtje heeft gediend. Conard: ‘We hebben voorlopig een twaaltal mogelijkheden: het kan gewoon speelgoed zijn geweest, een voorwerp van de sjamaan of een ding dat bij het bevallen in de hand werd gehouden.’
De grottekeningen van Chauvet dateren van 32.000 jaar geleden.
De voorlopige resultaten van de opgravingen zijn tot 13.1.2008 op een tentoonstelling in Blaubeuren te zien. In 2009 zullen alle recente vondsten op een grote tentoonstelling ”Kulturen und Kunst der Eiszeit” in Stuttgart getoond worden.
Lezer van Der Spiegel (28/2007) verwijst naar acht houten speren van 400.000 jaar oud die in de jaren 90 in het bruinkoolgebied Schöningen bij Helmstedt door Hartmut Thieme werden ontdekt - samen met de restanten van hun buit, twintig wilde paarden: “Ihre nachvollziehbare komplexe technische Herstellung und Nutzung geben Zeugnis von höheren mentalen Fähigkeiten wie Planung, Zielorientierung und Problemlösung, Projektorganisation, Kommunikation und sozialer Differenzierung, lange vor dem Homo sapiens und selbst lange vor dem Neandertaler.”
Prof. Hans Amann, Techn. Univ. Berlin.
Jul
8
Ngugi’s laatste in paperback
Filed Under Afrika | Leave a Comment
‘Wizard of the Crow’ het boek waarmee de Keniase auteur Ngugi wa Thiong’o op nummer drie van de beste tien boeken van 2006 van Time Magazine verzeild raakte, is net in paperback verschenen. Centraal staat het gefingeerde land Aburiria, een Afrikaanse politiestaat, zijn leider en zijn inwoners. De held van het boek is Kamiti, een oprechte man die zich als een tovenaar voordoet om aan de politie te ontsnappen. En ontdekt dat hij daar erg goed in is.
- ‘The author mixes gleeful comedy and folktale-like magic realisme to marvellous effect. It’s long, but the story keeps hooked. (Jonathan Gibbs in Financial Times Magazine, 01.07.07)
- All writen in the lyrical style of a master storyteller, perfect for reading - and laughing - aloud. (Jumana Farouky in Time Magazine, 01.01.07)
Ngugi wa Thiongo’o: Wizard of the Crow, Vintage, 768 p., 8,99 pond.
Jul
6
Op de Karlsaue in Kassel is de twaalf meter hoge constructie van deuren en ramen van oude Chinese huizen van de kunstenaar Ai Weiwei einde juni door de kracht van een hevige storm in elkaar gedonderd. Ai Weiwei: ‘Das ist besser als vorher, jetzt wird die Kraft der Natur sichtbar. Und Kunst wird durch solche Emotionen erst schön.’
Niklas Maak in FAZ 22.06.07: ‘Besonders bei Architekten hat die Begeisterung für von den Naturkräften deformierte Objekte eine lange Tradition: Schon Le Corbusier sammelte manisch im Meer zersplitterte und abgeschliffene Muscheln und Steine, liess sich von ihnen zu neuen Bauformen inspirieren und schrieb Traktate, in denen er erklärte , warum Ruinen und Zerborstenes so viel interessanter, komplexer und schöner seien als reine Formen.’
‘Produktives Scheitern ist ein Grundmotiv dieser documenta.’
Jul
6
Grapefruit en Freud
Filed Under Taal | Leave a Comment
De Britse kunstenaar Lucian Freud, kleinzoon van de psychoanalyticus Sigmund Freud, werd op een dag in Londen aangeklampt door een man die hem vroeg: ‘Are you related to the grape fruit?’ Hij bedoelde dus ‘the great Freud’, maar hij sprak Freud uit als ‘fruit’. Dat leverde Lucian Freud in zijn eigen gezin de bijnaam ‘grapefruit” op.
Anekdote verteld door de romanschrijfster Esther Freud, dochter van Lucian, NRC - 22.6.07.
Jul
6
Het verhaal van de kalasjnikov
Filed Under Taal, Uitvindingen | Leave a Comment
AK: The Story of the People’s Gun - Michael Hodges
De kalasjnikov - de AK47 - is een wereldwijd merk geworden, net zoals Adidas of Coca Cola. Hodges vertelt het verhaal van Mikhail Kalasjnikov, de man die het wapen op het einde van de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde en de opmars van de machine in zowat alle latere militaire conflicten: tot op de dag van vandaag in Palestina, Afghanistan, Irak of Sudan. Het tuig bestaat uit niet meer dan acht onderdelen, weegt maar vier kilo en is bestand tegen water, modder en zand. Nadelen zijn: de duur tussen het overhalen van de trekker en het schieten is wat lang; hij heeft neiging tot afwijken naar links en het omschakelen van automatisch naar enkel schot maakt een hels kabaal. Dit laatste euvel kan met wat tape worden opgelost, zo ontdekte de Vietcong.
De voormalige Sudanese kindsoldaat en rapper Emmanuel Jal: ‘The gun had made me feel like a man. I knew people would do what I said, because I had an AK. With an AK you can get food, respect, anything you want. Even when you are nine years old.’
De hoogbejaarde Mikhail Kalasjnikov: ‘Had ik maar een grasmaaier uitgevonden.’
M. Hodges: AK47: The Story fo the Peoples’ Gun, 244 p., uitg. Sceptre.
Jul
1
FAZ - Mei 2007 Over Pieter Coecke van Aelst, Maria met Kind, circa 1540.
Slot: “Nun lässt sich der Schmetterling wieder einbeziehen. Auch er hält eine Botschaft für den Betrachter bereit: Er zeigt, dass auf den, der nicht sündigt, sondern das Böse bekämpft und, symbolisch gesprochen, das lästige Insekt vertreibt, eine Belohnung wartet. Die Fliege markiert freilich nicht nur das Böse schlechthin, sondern verweist ganz allgemein auf dieVergänglichkeit und Kürze des menschlichen Lebens. Der Schmetterling läst den frommen Betrachter indes neue Hoffnung schöpfen. Mit ihm verknüpft sich das Versprechen auf ein neues, besseres Leben. Er zeigt, dass es möglich ist, den Tod und das Böse zu überwinden.
Florian Weiland-Polleberg
Jul
1
Decrooïsmen
Filed Under Taal | Leave a Comment
VLD-politicus Decroo: “Ik ken geen fluit van het moderne Nederlands. Ik wil dat ook niet: een taal die op een halve eeuw drie keer haar spelling wijzigt, is onstabiel.”
Het dagblad De Morgen citeert op 29 juni 2007 elf ‘Decrooïsmen”. Een paar voorbeelden:
- “In Nederland, dat veel kanalen en relatief weinig wegen heeft, hoort men iemand hoesten in de volgende straat. Op vele plaatsen durft men bij ons nog een kleine behoefte doen op de pelouse van zijn tuin. Dat is het verschil.”
- “In Kongo spreekt men van het vrijen ‘à la position scheutiste’, waarbij de man op de vrouw ligt, omdat zij dat blijkbaar anders doen dan wij gewoon zijn.”
- “Het internet is zoals de regen, de continentendrift en de pollutie en men weet niet juist waar het vandaan komt, het waait binnen en men weet niet juist waar het naartoe gaat.”
Jul
1
Hergé redt basji-boezoek
Filed Under Taal | 2 Comments
Honderd jaar HERGé
Hoe de vader van kapitein Haddock de basji-boezoeks in leven houdt
Nu Kuifje naar Hollywood trekt, volgt in zijn spoor uiteraard ook kapitein Haddock. En die neemt zijn rijke repertoire van scheldwoorden mee (Duizend bommen en granaten). Een daarvan is zo raadselachtig dat we het nauwelijks registreren: ‘Basji-boezoek!’ of mooier nog ‘Stomme basji-boezoek!’ Misschien dacht u dat Haddock de bijzondere lettercombinatie zelf had verzonnen. In kringen van experts is inmiddels wel bekend dat de basji-boezoeks (F: bachi-bouzouk, E: bashi-bazouk) vroeger een divisie van het Turkse leger vormden. Werden ze uit een bepaalde bevolkingsgroep gerekruteerd? Leven er nog afstammelingen? Kunnen we ergens nog een stokoude basji-bozoek interviewen misschien?Ali, de wijze man die me in Diepenbeek zijn prima kebabs serveert, zegt dat zelfs in Turkije het woord helemaal is verdwenen. Letterlijk betekent het: ‘Iemand van wie het hoofd niet in orde is’. “Maar in mijn omgeving hoor ik het zelden of nooit nog gebruiken”, zegt Ali.In het uitgestrekte Ottomaanse rijk werden met basji-boezoeks oorspronkelijk de haveloze bedelaars bestempeld die vanuit het binnenland in de hoofdstad arriveerden. De sultan beschikte over een groot staand leger van wel 400.000 man, maar vanaf de 18de eeuw riep hij waar nodig een soort vreemdenlegioen in het leven: krijgers die uit het hele rijk afkomstig waren, rovers en wildemannen die dienden om het vuile werk op te knappen. Om namelijk al moordend en brandstichtend het terrein voor de reguliere troepen te effenen. De basji-boezoeks waren dus huurlingen, zowel in de infanterie als de cavalerie, die door gebrek aan discipline, plunderingen en wreedheden snel berucht werden. Ze kregen geen soldij, oorlogsbuit was hun loon; ze hadden eigen leiders, eigen wapens en eigen paarden. Daartoe uitgedaagd wilden ze ook wel hun werkgever, het Turkse leger, in de pan hakken. In het midden van de 19de eeuw liep hun aantal op tot meer dan 80.000 man. Hun bestaan drong in West-Europa pas goed door tijdens de Krimoorlog (1854/55) waarin Britten, Fransen en Turken tegen de Russen samenspanden. De basji-boezoeks vochten dus aan geallieerde kant. De geallieerde generaals wisten niet goed hoe ze met hen moesten omgaan. Ze probeerden wanhopig de wilde bende in het gelid te krijgen, met soldij bijvoorbeeld. Maar dat wou niet lukken.Omdat ze uit het hele Ottomaanse rijk – eeuwenlang een van de machtigste rijken op aarde – afkomstig waren, zagen ze er schilderachtig uit. Een Parijs blad schrijft in 1854: “Je vindt onder hen Turken uit Azië, Koerden, Tsjerkes, Egyptenaren, mensen uit Tripoli, Tunesië en zelfs Arabieren uit Algerije en Kabylië. Ze dragen allemaal hun eigen, typische klederdracht en bieden het meest pittoreske gezicht dat men zich kan voorstellen. Ze zijn mooi om te zien, maar vanwege hun wrede reputatie slaat je tegelijk de schrik om het hart.”Dus de basji-boezoeks vormden tot het begin van de 20ste eeuw het kleurrijke, maar schrikwekkende vreemdenlegioen van de Turkse sultan. Een zootje ongeregeld. Tegen de tijd dat Hergé aan Kuifje begon, was het woord tot een scheldwoord verworden. De basji-boezoeks verdwenen uit de geschiedenis zoals ze waren gekomen: terstond.De beroemde Gentse kok Cauderlier had op een van zijn menu’s een ‘Chipolatha à la Bachi-Bouzouck’ staan. Peter Gabriel heeft een song aan hen gewijd. Frankrijk telt nog talloze ‘Bachi-bouzouk’-bar-pub- ambiance-gelegenheden. Een soort van geuzennaam. Afwachten maar wat ze daar in Hollywood gaan van bakken. Marcel Grauls
Vindplaatsen: bladzijde/plaatje:
9. De Krab met de gulden scharen 38.2
12. Scharlaken Rackham 43.12/7.10
13. 7 kristallen bollen 47.8
14. Zonnetempel 33.3
15. Zwarte goud 57.14
16. Raket naar de maan 4.7
17. Mannen op de maan 47.9
18. Zonnebloem 28.14 — 31.1 — 36.8
19. Cokes 16.3 —- 49.7
20. Tibet 11.3
21. Castafiore 10.5
22. Vlucht 714 — 23.2
24. Alfakunst – p. 38